Ga naar hoofdinhoud

Een onderzoeker onderzoeken

Definitie

Een onderzoeker onderzoeken is nagaan wat de status en reputatie van een auteur zijn: waar die persoon werkt en in welke functie, waarover diegene publiceert, hoe het vakgebied dat werk gebruikt, of er werk is ingetrokken en wie het onderzoek betaalt. Niet om iemand af te wijzen, maar om te weten hoeveel gewicht je een bron mag geven.

In gewone taal: voordat je iemand als autoriteit aanhaalt, zoek je in vijf minuten uit wie het is, waarover die persoon publiceert en of dat werk overeind staat.

Vijf checks​

1. Wie is het en waar werkt deze onderzoeker? Zoek de naam met de universiteit erbij. Vrijwel elke onderzoeker heeft een pagina op de site van de eigen instelling met functie en afdeling. De functie zegt iets over ervaring (zie de academische ladder): promovendusPromovendus — Een beginnende onderzoeker met een master die in een paar jaar een proefschrift schrijft; in het Engels PhD candidate. Klik voor meer → (doet een eerste eigen onderzoek), postdocPostdoc — Een gepromoveerde onderzoeker die tijdelijk in het project van een ander werkt om ervaring en publicaties op te bouwen. Klik voor meer →, universitair docent, universitair hoofddocent, hoogleraarHoogleraar — De hoogste trede op de academische ladder: leidt een vakgebied en een onderzoeksgroep, en mag promoties begeleiden. Klik voor meer →, emeritus (met pensioen). Let ook op de werkgever: een universiteit, een onafhankelijk instituut of een bedrijf met een belang?

2. Waarover publiceert deze onderzoeker? Open het profiel in Google Scholar of de auteurspagina in Semantic Scholar. Je ziet in één oogopslag de onderwerpen, het aantal artikelen, de medeauteurs en de tijdschriften. De belangrijkste vraag: gaat dat werk over dít onderwerp? Expertise is smal. Een hoogleraar hartchirurgie is geen autoriteit over klimaat, hoe indrukwekkend de titel ook klinkt.

3. Hoe staat deze onderzoeker in het vakgebied? Kijk naar de citaties en de h-index, maar vergelijk ze alleen met vakgenoten van dezelfde generatie. Kijk wie er citeert: alleen de eigen groep, of ook onderzoekers elders? En kijk naar de auteurvolgorde: staat de naam vooral vooraan (doet zelf het werk) of achteraan (leidt een groep)?

4. Staat het werk nog overeind? Zoek de naam in de Retraction Watch Database (retractiondatabase.org), die alle ingetrokken artikelen bijhoudt. Eén intrekking wegens een eerlijke fout is geen doodzonde; een patroon wel. Op PubPeer plaatsen vakgenoten kritiek op specifieke artikelen — ook de moeite waard bij een bron waar je veel op bouwt.

5. Wie betaalt? Onderaan het artikel staat meestal een funding statement en een conflict of interest-verklaring. Gefinancierd door een bedrijf dat baat heeft bij de uitkomst? Dat maakt het onderzoek niet fout, maar je leest de methode dan extra kritisch en zoekt of onafhankelijk onderzoek hetzelfde vindt.

Wat níét telt​

  • Aanwezigheid in de media. Wie vaak in talkshows zit, is niet daarom een gezaghebbend onderzoeker. Tel de artikelen, niet de interviews.
  • De titel alleen. "Professor" of "dr." zegt dat iemand ooit een opleiding heeft afgerond, niet dat die persoon over jouw onderwerp gelijk heeft.
  • Een Wikipedia-pagina. Handig als startpunt voor namen en jaartallen, maar geen bewijs van status — en ook niet van het tegendeel.
Status is geen argument

"Volgens professor X" is geen bewijs; het is een reden om X serieus te nemen. Het argument en de gegevens in het artikel doen het werk. Deze checks bepalen alleen hoeveel voordeel van de twijfel je een bron geeft vóórdat je hem grondig leest.

✓ Dit is het wél

Je zoekt de eerste auteur op, ziet dat zij hoogleraar slaapgeneeskunde is met veertig artikelen over slaap bij jongeren, en dat niets van haar werk is ingetrokken.

✗ Dit is het níét

Je citeert een ‘bekende wetenschapper’ uit een talkshow over slaap, terwijl al zijn artikelen over economie gaan.

Echt gebeurdTwee Nobelprijzen en een pot vitamine C · 1970–1994

Linus Pauling won de Nobelprijs voor scheikunde (1954) én de Nobelprijs voor de vrede (1962) — een van de grootste wetenschappers van de twintigste eeuw. Vanaf 1970 beweerde hij dat hoge doses vitamine C verkoudheid voorkomen en zelfs kanker helpen bestrijden. Zijn boeken werden bestsellers; miljoenen mensen slikten vitamine C. Zorgvuldige onderzoeken vonden het effect niet. Pauling was chemicus, geen arts, en zijn vitamineclaims stonden buiten het vakgebied waarin hij zijn reputatie had verdiend.

Wat je hiervan leert: de grootste reputatie op het ene terrein is geen autoriteit op het andere. Check waar iemand daadwerkelijk over publiceert — niet hoe beroemd die persoon is.

Linus Pauling (Wikipedia) ↗

Hangt samen met​