Deep reading

Definitie

Deep reading is het volledig, actief en kritisch lezen van een artikel: elke sectie, met aantekeningen, met vragen in je hoofd, en met de tabellen erbij. Het kost een tot drie uur per artikel — en daarom doe je het alleen met de bronnen die de trechter hebben overleefd.

In gewone taal: een artikel zo grondig lezen dat je het kunt navertellen, de methode kunt beoordelen en de conclusie zelf kunt controleren aan de gegevens.

Zo lees je grondig

• Lees met een vraag. Schrijf vooraf op wat je van dít artikel wilt weten voor jóuw deelvraag. Dat voorkomt dat je verdwaalt in details die er voor jou niet toe doen.
• Lees de methode als een spelregel-controle. Hoeveel deelnemers, hoe geselecteerd, was er een controlegroep, is het herhaald? Je hebt het gereedschap: betrouwbaar, valide, intern en extern valide.
• Bekijk de tabellen zelf voordat je leest wat de auteurs erover zeggen. Zie jij hetzelfde? Een verschil van 3% kan "significant" heten en toch weinig voorstellen.
• Zoek elk woord op dat je niet kent. Wetenschappelijke taal is compact; één onbegrepen begrip kan een hele alinea onleesbaar maken.
• Let op de eigen beperkingen. Goede auteurs schrijven in de discussie wat er níét uit hun onderzoek volgt. Dat is de eerlijkste alinea van het artikel — en vaak de nuttigste voor jou.
• Vat samen in je eigen woorden, zonder het artikel erbij. Kun je dat niet, dan heb je het nog niet begrepen.

Wat je eruit haalt

Na deep reading kun je drie dingen die je na skimmen niet kon: uitleggen hoe het onderzoek is gedaan, zeggen hoe sterk het bewijs is, en beoordelen hoe ver de conclusie reikt — voor welke groep, in welke situatie. Precies dat heb je nodig om de bron in je eigen verslag te gebruiken zonder meer te beweren dan de bron toestaat.

Twee lezingen zijn beter dan één

Lees een moeilijk artikel twee keer: eerst om de lijn te volgen, de tweede keer om te controleren. Bij de tweede lezing zie je pas de zwakke plekken — en de sterke.

✓ Dit is het wél

Je leest de methodesectie met de vier spelregels ernaast, noteert dat er geen controlegroep was, en schrijft dat ook in je eigen verslag bij de bron.

✗ Dit is het níét

Je markeert de conclusie geel en neemt die over als ‘uit onderzoek blijkt dat…’, zonder te weten bij wie en hoe het gemeten is.

Hangt samen met

• Skimmen — de snellere laag die bepaalt of deep reading de moeite is
• Literatuurmatrix — waar je de opbrengst vastlegt
• De vier spelregels samen — je checklist bij het lezen van de methode
• Het inductieprobleem — waarom je let op hoe ver een conclusie reikt